Czym jest pełnomocnictwo?
Pełnomocnictwo jest źródłem kompetencji pełnomocnika do działania w imieniu i na rzecz mocodawcy.
Stanowi ono jednostronne oświadczenie woli mocodawcy, w którym mocodawca udziela pełnomocnikowi umocowania do jego reprezentowania oraz dokonywania czynności z bezpośrednimi skutkami prawnymi dla reprezentowanego. Pełnomocnictwo oparte jest na zaufaniu między mocodawcą, a pełnomocnikiem. Poprzez udzielenie pełnomocnictwa mocodawca nie zostaje pozbawiony możliwości osobistego działania, zaś pełnomocnik nie jest zobowiązany do wykonywania czynności określonych w pełnomocnictwie. Forma pełnomocnictwa zależna jest od formy czynności prawnej objętej pełnomocnictwem.
Kiedy wymagana jest forma aktu notarialnego pełnomocnictwa?
Formę pełnomocnictwa predestynuje czynność prawna. Gdy przepis stanowi, że dla danej czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma to pełnomocnictwo do dokonania tej czynności również musi zostać udzielone w tej samej formie lub wyższej, natomiast gdy ustawa nie zastrzega dla danej czynności formy szczególnej to pełnomocnictwo może być udzielone w sposób dowolny — także ustnie, w zwykłej formie pisemnej, notarialnie poświadczonej lub w formie aktu notarialnego – zależy to od mocodawcy. Przykładem czynności prawnej, dla
której ustawa wymaga szczególnej formy prawnej jest m.in. przeniesienie własności nieruchomości. Czynność ta powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, co za tym idzie – pełnomocnictwo do dokonania ww. czynności również wymaga formy aktu notarialnego. W razie próby dokonania czynności prawnej przez pełnomocnika
w imieniu i na rzecz mocodawcy na podstawie pełnomocnictwa o niewystarczającej formie, notariusz powinien odmówić sporządzenia umowy w formie aktu notarialnego, w szczególności jeśli stwierdzi jej sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.
Jakie wyróżniamy rodzaje pełnomocnictw?
Art. 98 Kodeksu cywilnego wymienia:
– pełnomocnictwo ogólne do sprawowania zwykłego zarządu majątkiem i prowadzenia interesów – niedopuszczalne
jest udzielenie pełnomocnictwa umożliwiającego ogólne przeniesienie na inną osobę możliwości reprezentacji mocodawcy, powinno ono wymieniać poszczególne uprawnienia do reprezentowania mocodawcy przed różnymi urzędami, bankami, instytucjami lub do poszczególnych działań np. do uzyskiwania informacji o stanie zdrowia itp.;
– pełnomocnictwo rodzajowe, które obejmuje umocowanie do dokonywania czynności prawnych określonego rodzaju – oznacza to, że pełnomocnik jest uprawniony do wykonywania czynności prawnych powtarzalnych, dotyczących określonych działań np. nawiązywania lub rozwiązywania stosunków pracy w związku
z prowadzeniem działalności gospodarczej przez mocodawcę;
– pełnomocnictwo szczególne, gdy ustawa wymaga pełnomocnictwa do dokonania określonej czynności prawnej np.
pełnomocnictwo do zbycia konkretnej nieruchomości.
Kiedy pełnomocnik ma prawo udzielania pełnomocnictw dalszych w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa?
Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika
z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Tzw. pełnomocnik dalszy również działa w imieniu i na rzecz mocodawcy w takim zakresie jaki przewiduje
pełnomocnictwo, nie szerszym niż zakres wymieniony w pełnomocnictwie głównego pełnomocnika.
Czy pełnomocnik może dokonywać czynności sam ze sobą?
Pełnomocnik może dokonywać czynności sam ze sobą, gdy umocowanie takie wynika z treści
pełnomocnictwa. Przykładem takiej sytuacji może być pełnomocnictwo sporządzone do sprzedaży nieruchomości, w którym mocodawca zastrzegł, że pełnomocnik może dokonywać czynności sam ze sobą. W takim przypadku
w umowie sprzedaży pełnomocnik sprzedaje nieruchomość w imieniu i na rzecz mocodawcy, a w imieniu własnym ową nieruchomość kupuje.
Czy można ustanowić kilku pełnomocników?
W pełnomocnictwie mocodawca może ustanowić kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania. Co do zasady, każdy z nich może działać niezależnie, o ile treść pełnomocnictwa nie stanowi inaczej. Pełnomocnictwo może przewidywać tzw. reprezentację łączną w ramach której pełnomocnicy są zobowiązani do wspólnego wykonywania czynności. Należy jednak podkreślić, że wymóg działania łącznego nie oznacza konieczności
jednoczesnego składania oświadczeń woli, mogą być one składane przez pełnomocników łącznych osobno i w różnym czasie.
Kiedy pełnomocnictwo wygasa?
Wygaśnięcie pełnomocnictwa oznacza utratę przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu i na
rzecz mocodawcy. Przyczynami wygaśnięcia pełnomocnictwa są:
1) śmierć pełnomocnika lub śmierć mocodawcy (wyjątek pełnomocnictwa niegasnącego wraz ze śmiercią mocodawcy – art. 101 § 2 KC, o ile uzasadnia to treść stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa);
2) odwołanie pełnomocnictwa przez mocodawcę – może nastąpić w każdym czasie, nie wymaga uzasadnienia ani
szczególnej formy (wyjątek pełnomocnictwa nieodwołalnego – art. 101 § 1 KC, gdy mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa);
3) ustanie bytu prawnego pełnomocnika będącego osobą prawną lub ustanie bytu prawnego mocodawcy będącego osobą prawną;
4) w przypadku pełnomocnictwa do dokonania poszczególnej czynności prawnej – dokonanie tej czynności;
5) upływ czasu, jeśli pełnomocnictwo zostało ograniczone terminem;
6) ziszczenie się warunku, jeśli pełnomocnictwo zostało udzielone pod warunkiem rozwiązującym;
7) w pewnych sytuacjach – wypowiedzenie stosunku podstawowego np. zgodnie z art. 734 § 2 Kodeksu cywilnego – umowy zlecenia, która w tym przypadku stanowi podstawę dla pełnomocnictwa, jako uboczny skutek tego stosunku.
Jakie dane są potrzebne do sporządzenia pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego?
1. Dokument tożsamości osoby udzielającej pełnomocnictwa (dowód osobisty, paszport, karta
pobytu, możliwe jest także stwierdzenie tożsamości poprzez aplikację mObywatel),
2. dane osobowe pełnomocnika – imiona, nazwisko, imiona rodziców PESEL/data i miejsce
urodzenia,
3. zakres pełnomocnictwa (jakich czynności może dokonywać pełnomocnik w imieniu
mocodawcy),
4. jeśli przedmiotem pełnomocnictwa jest nieruchomość lub spółdzielcze własnościowe
prawo do lokalu – należy podać numer księgi wieczystej, jeśli jest prowadzona
i przedłożyć podstawę nabycia (np. akt notarialny)
5. jeśli pełnomocnictwo sporządzane jest do nabycia, zbycia lub obciążenia nieruchomości
lub udziału w nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, spółdzielczego
własnościowego prawa do lokalu lub udziału w nich – osoba udzielająca
pełnomocnictwa musi odstrzec numer PESEL, jeśli jest zastrzeżony.
FAQ
Jakie są rodzaje pełnomocnictw?
Pełnomocnictwa dzielą się na ogólne, rodzajowe i szczególne. Ogólne daje szerokie uprawnienia, rodzajowe obejmuje określony typ czynności, a szczególne dotyczy konkretnego zadania.
Co się dzieje, gdy pełnomocnictwo ma niewystarczającą formę?
Jeśli pełnomocnictwo nie spełnia wymagań formalnych, notariusz może odmówić sporządzenia umowy, zwłaszcza jeśli narusza to przepisy prawa.
Czy pełnomocnik może działać samodzielnie?
Tak, pełnomocnik może działać samodzielnie, chyba że pełnomocnictwo wymaga działania łącznego z innymi pełnomocnikami.